Yrsa varð að víkja fyrir Hreppamanninum

Ég geri aldrei ráð fyrir að fá bækur í jólagjöf. Þess vegna fer ég í bókasafnið fyrir jólin og næ mér í eitthvað sem ég held að geti haldið mér vakandi fram eftir nóttum í fríinu. Í þetta sinn valdi ég bókina hennnar Yrsu frá í fyrra,
"Ég man þig" heitir hún og eftir bestu heimildum er hún svo spennandi að "eigi verði sleppt fyrr en lokið sé", eða jafnvel "að eigi sé lokið vegna hræðslumartraða". Alla vega fannst mér þetta fullkomin bók til að lesa undir sæng í jólafíi og ég mátti hafa hana fram í miðjan janúar.
Svo komu jólin og allt það stúss,ég byrjaði að lesa tveim kvöldum fyrir jól og var þá svo úrvinda af húsmóðurlegum skyldum að ég náði aldrei nema tveimur síðum á kvöldi, en ekki fann ég neina spennu þar.

Á aðfangadagskvöld fékk ég svo alla pakkana eins og vera ber og þar í leyndist óvænt lesefni.
Hreppamaðurinn- heldarútgáfa þess ágæta rits.
Síðan hef ég lesið frá orði til orðs öll tólf heftin og lauk því í kvöld.
Hreppamaðurinn er gefinn út af bónda í Hrunamannahreppi á árunum 1956-72.
Bjarna Guðmundssyni í Hörgsholti.
Hann ýmist handskrifaði eða vélritaði og gaf út sjálfur, einstaka greinar eru frá öðrum, en það er bara smábrot.
Mikill dæmalaus snillingur hefur þessi maður verið, við bara vissum það ekki þá. Fannst hann skrýtinn og sérvitur, sem hann kannski var líka ,en hann var bara svo langt á undan sinni samtíð í mörgu og ótrúlega skynsamur í hugsun.
Hann hvatti til uppgræðslu á Hrunamannaafrétti 1958- þar vildi hann láta dreifa fræi og áburði með "sáðflugu". Þetta var svo gert löngu seinna, en örugglega einhver annar eignað sér hugmyndina.
Fyrir 1960 taldi hann fram öll rök fyrir því að sameina sveitirnar fjórar, Tungur Skeið og Hreppana.
Tungurnar urðu að vera með af því annars yrðu eintóm vandræði með Auðsholtsbæina.
Seinna hallaðist hann að því að best myndi að sameina allt á milli Þjórsár og Hvítár- löngu áður en nokkrum "snjöllum sveitarstjórnarmanni" datt slíkt í hug.
Hann skrifar 1959, með greinargóðum rökum----

10 atriði í nýja stjórnarskrá"

1. Fyrst á að skipta landinu í 7 fylki með 7 manna stjórn í hverju.

2. Fylkisstjórar verði einnig alþingismenn í 7 ár í einu, og endurkosnir ef vel reynast.

3. Hverju fylki skal skipta í 3 kjördæmi og kjósa einn alþingismann í hverju kjördæmi til þriggja ára í einu.

4. Sjöunda hvert ár skal kjósa í viðbót við 7 fylkja og 21 kjördæmaþingmann, 7 alþingismenn með þjóðaratkvæðagreiðslu.

5. Forseta Íslands skal kjósa sama dag og hina 7 þjóðkjörnu þingmenn.
Hann verði þjóðkjörinn forsætisráðherra og forseti óslitið í 7 ár.

6. Forsetinn á að velja sér 6 valinkunna menn í ríkisstjórn til 7 ára með samþykki alþingis. Þeir þurfa ekki að vera alþingismenn.

7. varamaður forsetans og alþingismanna verða þeir sem næstflest atkvæði fá við kosningar.

8. Öllum "listamönnum" skal raðað á kosningalistana eftir stafrófsröð.

9. Kjósendur eiga að skrifa tölustafina 1-7 framanvið nöfnin eftir sínu áliti á mönnunum.

10. Forsetinn eigi sæti og atkvæðisrétt á Alþingi. Þannig yrðu þingmenn 36.

Þetta eru tillögur Bjarna Guðmundssonar í Hörgsholti 31/5 1959.
Ég vona að hann sé sáttur við mig þó ég birti þetta hér.

Bjarni var ekki ókunnugur Alþingi.
Hann sat þar oft á pöllum og fylgdist með því sem fram fór. Hann var á búnaðarþingi, hann sótti kaffihús í Reykjavík og gisti á hótelum, bæði í borginni og útum land. Hann ferðaðist um landið, ríðandi í heimabyggð, en svo með rútum og mjólkurbílum, gangandi ef ekki bauðst annað. Hann var gott skáld og eru ritin full af ljóðum.
Mörg eru þar á kristilegum nótum en líka um daglegt amstur sveitamannsins.
Hann þekkti fólk útum allt land. Hann orti vísur fyrir fjöldamörg fyrirtæki, mörg í Reykjavík, auglýsingavísur sem hann birti í Hreppamanninum.
Í einu brást honum þó spádómsgáfan: Hann gerði ráð fyrir því að Íslendingum fjölgaði mun hraðar en orðið hefur, taldi víst að í Flóanum yrði, innan þó einhvers árafjölda, borg með 2.000.000 íbúum. Og á landinu öllu byggju þá á bilinu 7- 10.000.000. Og hann kunni ráð til að fæða allt þetta fólk.
Þetta er eðlilegur misreikningur, þar sem sjálfsagt þótti þá að hjón ættu alla vega í kringum tíu börn.
Þá var ekkert farið að vesenast með pillur eða smokka.
Ég vildi að ég hefði vitað þetta allt miklu fyrr, og að ég hefði hitt hann eftir að ég komst til vits og ára.
Væri Bjarni til í dag væri hann örugglega bloggari, eins og hún Eyrún sagði. Hann væri bloggari sem mark væri tekið á-- nema þá- já nema hann væri þá bara enn áratugum á undan okkur og væri að skrifa um og viðra hugmyndir að því sem við kannski reynum að koma í verk árið 2049?

Hvað gerir þetta "Samband íslenskra sveitarfélaga"?

Það á að fara að byggja hjúkrunarheimili í Keflavík- sem heitir reyndar núna Reykjanesbær og ég get alls ekki fellt mig við það nafn. En það var nú ekki aðalmálið. Það er hjúkrunarheimilið sem ég er að hugsa um.
Sjálfsagt er full þörf á svona heimili á Reykjanesinu, það vantar alls staðar heimili fyrir gamalt fólk og bara gott að byggt sé sem víðast á landinu. Þegar ég var að hlusta á fréttirnar um þetta áðan, fór ég að hugsa:
Okkur, hér á Selfossi vantar líka svona heimili, sárvantar og hefur vantað í mörg ár, en ekki einu sinni á offjárfestingatímabilinu 2000- 2007 fann nokkur ráðandi manneskja þörf hjá sér til að bæta þar úr.
Heimili fyrir gamalt fólk voru ekkert "smart" í pólitíkinni á þeim árum
Bæjarstjórinn á Reykjanesinu sagði hróðugur í fréttunum í kvöld: "Nú förum við að undirbúa teiknivinnu og vonandi fer verkið á fullt á næsta ári". Lá við að hann bætti við-- hohohooo, svo montinn vara hann. Gott hjá þeim.
Það var þegar ég heyrði hann nefna "teiknivinnu" sem heilinn í mér fór að krauma.
Öll sveitarfélög á Íslandi hafa með sér samtök, sem heita "Samband íslenskra sveitarfélaga". Ef ég réði einhverju í sveitarstjórnarmálum myndi ég mælast til að þessi samtök gerðu í því að bæta samvinnu sveitarfélaganna, til dæmis með því að nota svona rándýra "teiknivinnu" á fleiri en einum stað. Örugglega er verið að undirbúa hjúkrunarheimili víðar en í "Keflavík" og hvers vegna ætti þá ekki að vinna saman til sparnaðar? Eins mætti gera í tilfellinu skólabyggingar og sjálfsagt fleira. Líklegra er að fyrir hvern einasta stað verði keypt dýr undirbúningsvinna ef eða þegar til þess kemur að byggja og ég er bara ekkert sátt við það fyrirkomulag. Með því móti eru hverfandi líkur á að hafist verði handa hér, og sjálfsagt víða annarsstaðar. En ég vil að byggt verði svona heimili hér á Selfossi áður en minn tími kemur-- og hann færist nær með hverju kjörtímabili. Nú verð ég óvinsæl hjá arkitektastéttinni, en það hefur bara allt sín takmörk,málið snýst um að draga úr flottræfilshættinum, við "eigum ekki bót fyrir boruna á okkur".

Fasteignir í eigu bankanna

Hvernig skyldi það vera, þegar bankarnir eignast fasteignir, bara svona "óforvarendis" eins og við höfum orðið vitni að á síðustu missserum og árum, hver á að sjá um þessar eignir?
Að þær haldi verðmæti sínu og séu ekki til skammar í umhverfinu?
Stundum heilu hverfin af einbýlishúsum með lóðum sem einu sinni voru fallegir garðar, eða blokkabyggingar með tugum eða hundruðum íbúða.
Er enginn sem sér um að þessu sé haldið við svo skammlaust sé.
Mér finnst bara augljóst að allir bankarnir þurfi að ráða sér "umsjónarmann fasteigna" í öllum landshlutum og það væri hægt að skapa vinnu fyrir fjölda manns við að bæta þann skaða sem þegar er orðinn og svo halda í horfinu, svo lengi sem ástandið er eins og það er.
Smiðir og múrarar, málarar, garðyrkjumenn og gröfukallar- þarna er bullandi vinna, en kannski enginn sem á að sjá um að hún sé unnin?
Þarna er akki hægt að bera fyrir sig peningaleysi- bankarnir troðfullir af seðlum sem enginn getur notað- hvernig væri að koma þeim í umferð? Ef ég er að fara með vitleysu og þessi mál eru"í góðum farvegi" hjá bönkunum, þá er sá farvegur bara alls ekki að virka, eða starfsmaðurinn farinn úr landi án þess að segja frá því.

Von á hustvindum

Hann spáir vitlausu veðri, svona alvöru haustáhlaupi með roki og rigningu.

Þess vegna fórum við snemma á fætur og brunuðum í sveitina til að bjarga verðmætum. Maður á alltaf að taka mark á slæmri spá.

Í Mýrinni var allt með kyrrum kjörum, aðeins hreyfing á hæstu trjátoppum en blíða við jörð og rófurnar og gulræturnar gáfu frá sér ánægjustrauma sem lýstu áköfum vexti.

Við tókum nú samt niður fortjaldið og komum öllum lausum hlutum í húsaskjól, sjálfsagt að nota ferðina. Seinna þarf svo að breiða akryl yfir aspasinn, planta einu tré eða tveim og sitthvað annað sem tilheyrir vetrarkomunni.

En eins og var í dag sýndist veturinn langt undan- en haustið kannski á næstu grösum.

Haust eða síðsumar?

September er meira en hálfnaður og sumarið hefur enn ekki kvatt. Það hlaut að fara þannig eftir kalt vor og síðbúið sumar, við eigum það skilið.

Þetta fann ég á rölti í kringum húsið í dag.

Þá var komið haust

Einn réttadagsmorgunn fyrir einhverjum árum fór ég ríðandi að heiman á henni Skjónu. Skjóna var varla meira en tryppi, ótamin og myndi víst aldrei verða tamin af því hún hafði lent í þeirri ógæfu að eignast folald. Á þeim árum var ótímabær folaldseign talin vísbending um að mertriyppið myndi aldrei verða almennilegt reiðhross, hún Skjóna var dæmd til áframhaldandi framleiðslu folalda, sem ekki var gert ráð fyrir að yrðu móður sinni fremri á nokkurn hátt. Það var talið víst að saltið í tunnunni væri þeirra eina framtíðarkrydd í tilverunni.En alla vega, þennan septembermorgunn lögðum við Skjóna af stað í réttirnar, með hnakk og allt, en þá var ekkert sjálfgefið að ellefu ára stelpa á mislukkaðri folaldsmeri hefði hnakk til umráða. Það átti að skilja folaldið eftir heima með öðrum gagnslausum hrossum, en þegar til kom þvertók Skjóna fyrir að fara án afkvæmisins, eins og það var nú líka ómerkilegt, brúnt merfolald- lausaleiks eins og mamman. Það varð að hafa það, við tókum afkvæmið með. En þar með var fj---- laus. Allt hrossastóðið- tryppi, folaldsmerar og aflóga truntur vildu koma líka. Ferðin varð því heldur sneypuleg, ég á Skjónu í miðju stóðinu sem rekið var af þeim sem höfðu stjórn á reiðskjótum sínum.

En það sem ég ætlaði í upphafi að segja-- á leiðinni í Hrunaréttir þennan dag voru stráin á bakka Litlu-Laxár öll hrímuð af frosti, þá var komið haust.  Hér fylgir mynd af henni Skjónu með okkur systkinum- áður en hún "lenti í ógæfunni".

Sólskinsdagur í Skorradal

Jæja- ég var búin að lofa að segja ykkur frá.Ferðin hófst í morgun kl.10.30 í sólskini og blíðviðri. Við tókum stefnu á Þingvelli, í aðra röndina með það í huga að fara Uxahryggi, en þegar til kastanna kom völdum við frekar Kjósarskarðið. Þar vorum við jú líklega nær því að fara sömu leið og hann Björn langalangafi, þegar hann fór frá Skógarkoti yfir í Skorradalinn til að kaupa sér jörð. Líklegast hefur hann farið yfir Leggjarbrjót og svo Síldarmannagöturnar, eða eitthvað þar nærri. Svo flutti hann að Vatnshorni með konuna sína, hana Solveigu dóttur Björns Pálssonar Þingvallaprests og drenginn Björn sem seinna varð langafi minn.Lóan var farin að hópa sig í Kjósinni, það styttist til haustsins, og í Hvalfirðinum var strekkingsvindur.Okkur hafði verið sagt að koma að Fitjum fyrir hálf tvö af því að þá skyldi lagt af stað fram að Vatnshorni og yrði rúta fyrir þá sem ekki voru bílum búnir til ófæruferða. Þegar að Fitjum kom var það nokkurt fjölmenni fyrir og ungt fólk stóð úti á vegi og vísaði leið, það var ekki alveg komið að brottför. Við komumst fljótlega að því að okkur myndi fært alla leið þó ekki værum við á ofuréppa og einnig fengum við í aftursætið mann sem ferðaðist "bara" á Skoda, sem útilokað var að kæmist alla leið. Þessi maður reyndist okkur hið mesta happ, þar sem hann var öllu kunnugur í sveitinni og fræddi okkur um margt sem við annars hefðum ekkert heyrt um, jafnvel flaut þar með innansveitarslúður sem ekkert er vert að ræða frekar.Enn var beðið, þó klukkan væri vel yfir hálf og fljótlega komumst við að því að það var ekki að ástæðulausu. Forsetinn var væntanlegur í ferðina og hafði eitthvað tafist.Samferðamaðurinn sagði það ofur eðlilegt að Ólafur kæmi með, þar sem hann væri ættaður þarna úr sveitinni, reyndar frá næsta bæ við Vatnshorn. Svo kom á endanum svartur glæsijeppi með fána á húddi og honum var plantað í röðina- fyrsti bíll á eftir rútunni hans Sæmundar, sem lagði nú af stað yfir ána. Leiðin var seinfarin, en svo stutt er þarna á milli bæjanna að við komumst að Vatnshorni á korteri eða svo og gengum síðasta spölinn. Þarna varð svo samankominn fjöldi manns, sennilega nærri 150 var talað um seinna. Skógræktarfólk frá Noregi var þarna, flestir framámenn í skógrækt á Íslandi, líka norskir fulltrúar hinna ýmsu "kommuna", eða sveitarfélaga þar eystra. Fulltrúar ráðuneyta, hreppsnefndin í Skorradal, sóknarnefndin og sveitungar bæði búsettir og burtfluttir. Þetta var greinileg mun merkari samkoma en við höfðum búist við, höfðum víst ekki alveg gert okkur grein fyrir því hversu merkilegt pakkhúsið í Vatnshorni var og er.Upphaflega pakkhúsið flutti hann Björn langafi með sér heim frá Noregi þegar hann lauk búnaðarnámi þar ytra. Þá var það hús algert undur í sveitinni. Hús úr timbri uppá þrjár hæðir hafði aldrei nokkrum manni dottið í hug að myndi rísa í Skorradal. Það pakkhús sem í dag var vígt er nákvæm eftirmynd þess gamla og að nokkru leyti byggt úr sömu viðum, en að öðru leyti er notað timbur úr skógi Skorradals.Það voru haldnar nokkrar ræður, flestar á skandinavisku svo allir skildu. Hulda á Fitjum talaði, en hún á mestan heiður af þessu öllu ásamt Skógrækt ríkisins, og skógræktarstjóri hélt tölu einsog sést á mynd. Svo ávarpaði forsetinn samkomuna og norskir gestir líka. Að lokum var klippt á borðann og kom þá í ljós að húsið var fullt af félögum úr Þjóðdansafélaginu sem komu fegnir út og tóku til að dansa og syngja þarna fyrir utan. Líklega hefur ekki verið meiri hátíð haldin í sveitinni svo árum skipti. Svo var nú aftur snúið að Fitjum og þar boðið til veislu í skemmunni. Hulda bauð gestum að ganga þar inn, en sagðist svo ekki ætla að blanda sér frekar í það mál, því aðrir væru þar sér færari á því sviði. Og svo sannarlega var það rétt hjá henni, fyrir innan tóku félagarnir Beggi og Pascal á móti okkur með vín og mat á borðum. Skemman fylltist af fólki og líklega vel það.Þegar allir voru sestir var gengið um salinn og boðið staup af bláberjavíni, heimagerðum eðaldrykk og svo var tekið til matar.

Svo komu fleiri ræður og gjafir voru afhentar frá vinum í Noregi. Ein frænka mín, ættuð frá Vatnshorni var þarna og flutti vísur eftir stórskáld og svo sjálfa sig, sem kemur ekki á óvart.                                   Ég heilsaði henni seinna og kynnti mig, og hún taldi sig þá vita deili á mér og bað að heilsa, sérstaklega einni frænku minni, henni Solveigu Jónsdóttur. Þið hinar frænkur verðið bara að þola það.    Ég náði mér í annað staup af bláberjavíninu um leið og ég fór aftur út í sólskinið.     

Þegar klukkan var að verða sex yfirgáfum við Ólafur Ragnar Skorradalinn, hann til að fara lengra norður að hitta norska kónginn, sem er þar einhversstaðar að veiða, en við til að komast heim á Selfoss að horfa á fréttirnar.   Pílagrímsferð í Skorradal er lokið og mega ættingjar gjarnan vita að þar var búsældarlegt í dag, og líklega er skógurinn heldur hávaxnari núna en þegar forfeðurnir bjuggu þar á árum áður.

Kærar þakki fyrir mig Hulda á Fitjum, þetta var yndislegur dagur.

Þegar klámið var gert útlægt úr Fossnesti

Á "góðu árunum" voru ekki seld klámblöð í Fossnesti. Við, "staffið", ákváðum það bara sjálfar án þess að spyrja kóng eða prest- þýð: stjóra eða eigendur. Ef sölumenn buðu þessháttar varning sögðum við "að svoleiðis væri ekki selt hér" og komumst upp með það. Einhver hafði þó víst komist þarna inn áður en við tókum völdin og hann sendi blöð í pósti þegar þau komu út-- við bara endursendum blaðapakkann og þegar við höfðum gert það nokkrum sinnum kom kauði og vildi vita hvers vegna henn fengi allt í hausinn og við bara sögðum honum að viðskiptum væri lokið.
Ég man ekki einu sinni hvað þessi blöð hétu, en ég man hvernig "kauðinn" leit út,hann var eimitt með "svoleiðis" svip.
Það kom að því að við fengum alveg frið fyrir öllum svona "perraútgáfum",í einhver ár, alveg þangð til Davíð Þór laumaðist inn á skrifstofu og gerði sölusamning fyrir Bleikt og Blátt.
Hann samdi þá víst við karlmann og taldi honum trú um að þetta væri skemmti og fræðslurit, eimitt það sem ferðafólk og austurbæingar þyrftu helst að lesa.
Ég man reyndar ekki eftir að þetta B&B blað næði neinum hæðum í sölu, var innpakkað í plast og innanhússkarlar(leigubílstjórar) þorðu líklega ekki í okkar viðurvist að láta sjá að þeir hefðu áhuga á að skoða það.
Sennilega hrundi svo þetta skírlífisvígi eftir að okkar ráðstjórn lauk, en var á meðan var og ég man ekki eftir mikilli eða örvæntingarfullri eftirspurn, var víst hægt að komast af án þessa- eða finna það í Hafnarsjoppunni?

Berin í ár- eru þau frá í fyrra?

Í byrjun ágústmánaðar er oft farið að spá í berjasprettuna og útlit fyrir saft og sultugerð haustsins.
Nú er kominn ágúst en ég hef ekkert heyrt af útlitinu þetta árið? Reyndar jú frá einum stað, Borgarfirði frétti ég að í ár yrðu engin ber. Kannski ekki skrýtið, harðindin í vor hafa gert sitt til að skemma.
En það er annað svolítið- eða mikið undarlegt, sem ég hef bæði heyrt um og séð.
Á krækilynginu- ég hef séð það þar- eru berin frá í fyrra ósnert og heil, þau sem ekki hafa verið tínd síðasta haust?
Ég sá lyng í Þykkvabænum alþakið svörtum berjum, tíndi töluvert og smakkaði- þau voru öll bragðvond og þurr.
En þar voru engir grænjaxlar eða hálfþroskuð ber.
Og þetta sést í Borgarfirðinum líka.
Ég yrði voða glöð ef einhver gæti frætt mig um þetta- hvers vegna eru berin frá í fyrra enn á lynginu?

Svona vitleysu má ekki gera þegar skrifað er um líf eða dauða

Á forsíðu Mbl. er nú frétt sem segir að - reyndar fyrst níu, en nú þrettán, sé enn saknað við Útey.
Sé farið inná norska vefinn má þó lesa að það eru 22 persónur enn ófundnar.
Níu ákveðnar manneskjur, sumar nafngreindar, en aðrar skráðar á heimastað.
Svo eru átta persónur frá Trøndelag og fimm frá Østfold- þarna er því talað um tuttugu og tvö sem enn eru ófundin. Vonandi finnst eitthvað af þeim á lífi.

Þrettán er enn saknað